Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov (thứ hai từ trái sang).
Ngày 8/7, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đã đến thủ đô Niamey của Niger để tham dự vòng tham vấn cấp bộ trưởng lần thứ hai giữa Nga và Liên minh các quốc gia Sahel (AES).
Cuộc gặp này quy tụ Nga, Mali, Niger và Burkina Faso, phù hợp với sự chuyển biến mang tính bước ngoặt đang diễn ra trên lục địa.
Truyền thông phương Tây có thể nói về "sự rút lui của Pháp" hay "sự bành trướng của Nga", nhưng thực tế còn sâu sắc hơn thế.
Người dân các quốc gia Sahel đã không còn là những con tốt trong một ván bài do nơi khác quyết định và đã bắt đầu tự xây dựng vận mệnh của mình.
Cuộc gặp tại Niamey tiếp tục cuộc đối thoại bắt đầu từ tháng 4/2025 tại Moscow, khi Nga và các thành AES lần đầu tiên gặp nhau theo hình thức mới này.
Kể từ đó, chính ông Lavrov đã xác nhận, các cuộc tham vấn này sẽ diễn ra thường xuyên, một tín hiệu rõ ràng cho thấy mối quan hệ đối tác này không phải là một động thái ngoại giao đơn lẻ mà là một cấu trúc lâu dài.
Trước khi hạ cánh xuống Niamey, nhà ngoại giao hàng đầu của Nga đã dừng chân tại Addis Ababa vào ngày 7/7, nơi ông gặp gỡ Chủ tịch Ủy ban Liên minh châu Phi Mahamoud Ali Youssouf.
Hai bên nhất trí thiết lập các cuộc tham vấn chính trị thường niên.
Chuyến đi tới Ethiopia này không phải là ngẫu nhiên. Nó cũng nhằm mục đích đưa AES xích lại gần hơn với Liên minh châu Phi, vào thời điểm mà quan hệ giữa thể chế toàn châu Phi và 3 chính phủ chuyển tiếp ở Bamako, Niamey và Ouagadougou vẫn còn gặp nhiều khó khăn.
Qua đó, Nga xuất hiện như một người tạo điều kiện thuận lợi cho chủ quyền của châu Phi trên mọi phương diện - ngoại giao, năng lượng và an ninh.
Một mối quan hệ đối tác bình đẳng
Điều cơ bản làm nên sự khác biệt giữa cách tiếp cận của Nga và các cường quốc phương Tây chính là bản chất của mối quan hệ được thiết lập.
Trong nhiều thập kỷ, các cường quốc phương Tây đã vắt kiệt tài nguyên của lục địa này, để lại sự phụ thuộc và bất ổn, đồng thời duy trì các căn cứ quân sự và mạng lưới ảnh hưởng khiến cho bất kỳ nỗ lực thực sự nào giành độc lập cũng đều bị cản trở.
Ngược lại, Nga đang đưa ra các dự án cụ thể được đàm phán trên cơ sở bình đẳng: Hợp tác năng lượng với Ethiopia (bao gồm cả lộ trình xây dựng nhà máy điện hạt nhân, được ký kết hồi tháng 3/2026), tăng cường năng lực tác chiến của quân đội các nước vùng Sahel và cơ cấu lại lực lượng chung của liên minh.
Sáng kiến cuối cùng này phản ánh một ý định rõ ràng: Để các quốc gia trong khu vực tự quản lý an ninh của mình, mà không phụ thuộc vô thời hạn vào các căn cứ nước ngoài hoặc các thỏa thuận bất cân xứng được thừa hưởng từ thời kỳ thuộc địa.
Trên thực địa, sự hợp tác này đã được thể hiện trong năm qua bằng các hoạt động chung tăng cường giữa lực lượng vũ trang Niger và Mali cùng các đồng minh chống lại các nhóm vũ trang gây bất ổn khu vực.
Thực tế này đã bị các bộ ngoại giao phương Tây phớt lờ khi mô tả Sahel là điểm nóng bất ổn mà không có bất kỳ bên nào có khả năng tự mình đối phó.
