Vitaliy Liberman, chuyên gia về chứng khoán thế chấp tại DoubleLine, từ lâu theo dõi số liệu sở hữu nợ Mỹ của nhà đầu tư nước ngoài để tìm dấu hiệu các quốc gia giảm mua tài sản Mỹ trong bối cảnh căng thẳng thương mại dưới thời Tổng thống Donald Trump. Điều khiến ông chú ý là Canada.
Theo số liệu chính thức, lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ và chứng khoán thế chấp được các cơ quan liên bang bảo đảm do Canada nắm giữ đã tăng hơn 4 lần trong 5 năm, lên gần 600 tỷ USD. Diễn biến này xảy ra ngay cả khi quan hệ thương mại Mỹ - Canada căng thẳng và phong trào tẩy chay hàng Mỹ lan rộng tại nước này.
Khi Liberman hỏi các chuyên gia Phố Wall về hiện tượng trên, ông liên tục nhận được cùng một câu trả lời: “Đó không phải Canada, mà là một Canada khác”.
Theo họ, “Canada khác” chính là Trung Quốc.
Theo số liệu của Bộ Tài chính Mỹ, Trung Quốc đã đều đặn giảm lượng trái phiếu Kho bạc kể từ khi ông Trump lần đầu tranh cử tổng thống năm 2016. Quy mô nắm giữ hiện còn khoảng 618 tỷ USD, tương đương một nửa so với trước đây. Lượng chứng khoán thế chấp được chính phủ Mỹ bảo đảm đứng tên Trung Quốc cũng giảm gần 50% kể từ đầu năm 2024.
Việc một trong những chủ nợ lớn nhất của Mỹ thu hẹp danh mục từ lâu là mối lo của thị trường trái phiếu. Những cuộc tranh luận về xu hướng “Sell America” - bán tài sản Mỹ - thường xuyên xuất hiện trong hai năm gần đây.
Áp lực càng lớn khi cú sốc lạm phát liên quan đến chiến sự Iran đẩy chi phí vay dài hạn của chính phủ Mỹ lên mức cao nhất gần 25 năm. Washington đồng thời phải phát hành ngày càng nhiều trái phiếu để bù đắp thâm hụt ngân sách khoảng 2.000 tỷ USD.
Tuy nhiên, một số nhà đầu tư và chiến lược gia cho rằng dữ liệu chính thức có thể không phản ánh đầy đủ quy mô tài sản Mỹ mà Trung Quốc thực sự sở hữu.
Theo giả thuyết này, Bắc Kinh không nhất thiết bán trái phiếu mà có thể chuyển chúng sang các ngân hàng lưu ký ngoài Mỹ ở những quốc gia khác. Khi đó, tài sản có thể được ghi nhận theo nơi lưu ký thay vì chủ sở hữu cuối cùng, khiến số liệu của một số nước tăng bất thường.
Canada là cái tên đang thu hút nhiều sự chú ý nhất. Một trong những dấu hiệu khiến giới đầu tư nghi ngờ là lượng chứng khoán thế chấp do các cơ quan Mỹ bảo đảm đứng tên Canada tăng từ khoảng 21 tỷ USD giữa năm 2021 lên khoảng 162 tỷ USD.
Đây là thị trường tương đối nhỏ, với số lượng nhà đầu tư nước ngoài lớn không nhiều. Trong lịch sử, Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc) và Trung Quốc đại lục là 3 bên nắm giữ đáng kể nhất.
Khoảng 10 nhà đầu tư và chiến lược gia trong lĩnh vực chứng khoán thế chấp nói rằng họ chưa từng thấy các tổ chức Canada mua loại tài sản này với quy mô đủ lớn để giải thích mức tăng nói trên. Một số định chế tài chính lớn của Canada cũng cho biết họ không phải những bên mua tích cực.
Dù vậy, chưa có bằng chứng trực tiếp cho thấy ngân hàng Canada đang nắm giữ tài sản thay Trung Quốc.
Cơ quan Quản lý Ngoại hối Trung Quốc từ chối bình luận. Cơ quan giám sát tài chính Canada cũng không bình luận về hoạt động của khách hàng, trong khi Bộ Tài chính Mỹ không phản hồi đề nghị cung cấp thông tin.
Không phải tất cả chuyên gia đều tin Trung Quốc là lời giải duy nhất. Alex Etra, chiến lược gia tại Vanda Research, cho rằng một phần mức tăng có thể đến từ các quỹ đầu cơ Canada thực hiện giao dịch chênh lệch giá giữa trái phiếu tiền mặt và hợp đồng tương lai.
Nghi vấn Trung Quốc chuyển tài sản Mỹ qua nước thứ 3 không phải mới. Năm 2014, thị trường từng đặt câu hỏi tương tự sau khi lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ đứng tên Bỉ tăng hơn 40% chỉ trong 5 tháng.
Trung Quốc hiện có thặng dư thương mại hơn 1.000 tỷ USD với phần còn lại của thế giới. Lượng USD thu về khổng lồ khiến nước này khó tìm được những thị trường khác đủ sâu và thanh khoản để hấp thụ toàn bộ số tiền.
Nếu bán mạnh trái phiếu Mỹ, Bắc Kinh có nguy cơ khiến giá danh mục còn lại giảm. Nếu chuyển một lượng lớn USD sang nhân dân tệ, đồng nội tệ có thể tăng giá, làm hàng xuất khẩu Trung Quốc trở nên đắt hơn.
Bởi vậy, Alicia Garcia-Herrero, nhà kinh tế trưởng châu Á - Thái Bình Dương tại Natixis, hoài nghi việc Trung Quốc thực sự giảm tài sản Mỹ nhanh như số liệu chính thức cho thấy. Theo bà, với thặng dư thương mại khổng lồ hiện nay, Trung Quốc khó có thể rút khỏi trái phiếu Mỹ với tốc độ như vậy.
Theo Money Control
