Tổng thống Nga Vladimir Putin. (Ảnh: Sputnik/AP)
Những thắng lợi của Tổng thống Nga Vladimir V. Putin đến dồn dập từ Washington. Ông Trump đề xuất nới lỏng trừng phạt dầu diesel Nga. Ông công khai kêu gọi Ukraine thay lãnh đạo. Ông gây sức ép buộc Kiev chấm dứt tấn công các cơ sở dầu mỏ của Nga.
Đổi lại, Mátxcơva vẫn giữ lập trường cứng rắn.
Chỉ vài phút sau khi Tổng thống Trump công bố thỏa thuận dầu diesel, Điện Kremlin nhắc lại lập trường Nga chưa sẵn sàng đàm phán với Ukraine vào thời điểm này, khi vẫn tức giận với các cuộc tấn công của Ukraine vào dịp bầu cử quốc hội Nga tháng trước.
Ngày hôm sau, lực lượng Nga tấn công thành phố Zaporizhzhia của Ukraine, đồng thời phát tín hiệu chưa xuống thang.
Trong khi đó, các vấn đề chính trị trong nước của ông Trump ngày càng phù hợp với xu hướng lâu nay của nhà lãnh đạo Mỹ là nghiêng về phía Nga. Trong lúc tập trung tìm cách hạ giá nhiên liệu trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đầy khó khăn, ông Trump đang gây sức ép buộc Kiev từ bỏ đòn bẩy của mình mà không được nhận lại bất cứ điều gì.
Ukraine tuyên bố sẵn sàng đình chỉ tấn công nhằm các nhà máy lọc dầu của Nga nếu Mátxcơva ngừng nhắm vào cơ sở năng lượng của Ukraine trước mùa đông. Tuy nhiên, khi công bố “lệnh ngừng bắn năng lượng” hôm 11/10, ông Trump chỉ đề cập việc dừng tấn công các nhà máy lọc dầu ở cả hai nước.
Ukraine chỉ có 1 nhà máy lọc dầu lớn, và các cuộc tấn công của Nga đã khiến cơ sở này gần như ngừng hoạt động từ năm 2022.
Ông Trump thể hiện rằng thỏa thuận năng lượng với ông Putin là minh chứng cho nỗ lực giải quyết vấn đề giá dầu diesel tại Mỹ, dù các chuyên gia cho rằng nguyên nhân chủ yếu khiến giá nhiên liệu tăng là cuộc chiến với Iran. Giới chức Ukraine coi động thái này là sự phản bội, làm suy yếu nhiều năm nỗ lực của phương Tây nhằm bóp nghẹt nguồn tài chính của Nga.
Thỏa thuận có thể không giúp giá dầu diesel giảm đáng kể. Các nhà kinh tế cho rằng lượng nhiên liệu liên quan đến Nga và Ukraine không đủ lớn để tạo ra thay đổi rõ rệt trên thị trường.
“Tổng thống Mỹ chỉ tập trung vào một điều, đó là bản thân ông ấy và cách ông ấy nhìn nhận thế giới”, ông Alexander Gabuev, Giám đốc Trung tâm Nga - Á - Âu thuộc Quỹ Carnegie vì Hòa bình quốc tế, nhận xét.
Theo ông Gabuev, cách nhìn nhận đó bao gồm việc ông Trump kiên quyết phủ nhận rằng chính quyết định phát động chiến tranh với Iran của mình đã khiến giá nhiên liệu tăng vọt.
“Trong bức tranh thế giới của ông ấy, cuộc chiến ở vùng Vịnh không đóng vai trò gì trong cuộc khủng hoảng dầu diesel hiện nay. Và cần có một giải pháp thần kỳ từ người ông ấy vốn có thiện cảm - ông Putin”, ông Gabuev nói.
Đầu năm nay, tình thế của Nga có vẻ khó khăn. Chi tiêu cho chiến tranh tăng nhanh, đà tiến quân trên chiến trường gần như đình trệ, còn giá dầu thế giới giảm xuống khoảng 60 USD/thùng.
Sau đó, ông Trump cùng Israel phát động cuộc chiến với Iran. Giá dầu lập tức tăng lên hơn 100 USD/thùng. Mỹ và các đồng minh vùng Vịnh sử dụng lượng lớn tên lửa phòng không để đối phó với các cuộc tấn công của Iran, khiến nguồn cung dành cho Ukraine cạn kiệt và nước này ngày càng dễ bị tổn thương.
Trong lúc ông Trump tìm cách thoát khỏi cuộc chiến, mối quan hệ lâu năm giữa Nga và Iran lại đem đến cho ông Putin một lợi thế mới trong quan hệ với Washington.
Việc Ukraine liên tục tấn công vào hạ tầng dầu mỏ của Nga đã đưa chiến tranh đến gần người dân Nga hơn bao giờ hết, gây ra cảnh những hàng dài chờ đổ xăng trên khắp cả nước và buộc Nga - một trong những nước cung cấp dầu diesel lớn nhất thế giới, phải đình chỉ xuất khẩu mặt hàng này.
Sẵn sàng chơi ván cờ dài
Những thắng lợi của ông Putin không chỉ dừng ở thỏa thuận dầu diesel. Trong năm nay, ông Trump đón tiếp các bộ trưởng Nga tại những sự kiện của G20 ở North Carolina và Wisconsin, đồng thời dự định tiếp đón ông Putin tại hội nghị thượng đỉnh G20 ở Miami vào tháng 12.
Chính quyền Mỹ cũng đang đàm phán về những thỏa thuận kinh doanh tiềm năng với Điện Kremlin. Đội ngũ trợ lý của Tổng thống Trump coi những thỏa thuận này là biện pháp khuyến khích Nga tiến tới thỏa thuận hòa bình.
Theo các nhà phân tích, Mátxcơva còn muốn nhận được nhiều hơn nữa từ tổng thống Mỹ.
Nhà khoa học chính trị người Nga Fyodor Lukyanov nói rằng Ukraine sẽ gần như không còn khả năng phòng thủ nếu Mỹ hoàn toàn chấm dứt hỗ trợ quân sự.
“Tuy nhiên, ông Trump khó có khả năng đi đến bước đó, ngay cả khi bản thân ông ấy muốn làm vậy”, bởi thất bại hoàn toàn của Ukraine sẽ không giúp ông Trump nhận được sự tán thưởng từ giới chính trị Mỹ, ông Lukyanov viết.
Theo giới phân tích, dù lực lượng Nga gần như giậm chân tại chỗ trên chiến trường, Điện Kremlin vẫn tin rằng họ có thể giành chiến thắng bằng cách kéo dài cuộc chiến cho đến khi Kiev và các đồng minh phương Tây không thể tiếp tục chịu đựng.
Nga có tính toán rằng khi các vấn đề trong nước ngày càng chồng chất, các đồng minh phương Tây cuối cùng sẽ thu hẹp đáng kể hỗ trợ dành cho Ukraine.
Cuộc bầu cử tổng thống Pháp vào năm tới có thể mở đường cho chính trị gia cực hữu Marine Le Pen lên nắm quyền. Bà từng chủ trương chấm dứt hỗ trợ tài chính cho Ukraine.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz cũng đang chịu sức ép từ một đảng cực hữu đang trỗi dậy mạnh mẽ - lực lượng kêu gọi chấm dứt viện trợ cho Kiev. Trong khi đó, cả Anh và Pháp đều đang chật vật với khoản nợ công khổng lồ, khiến chi phí trả nợ tăng cao trong bối cảnh lãi suất hiện nay.
