Xác định thiếu tiền sử dụng đất, chậm thực hiện nghĩa vụ tài chính
Thanh tra Chính phủ công bố Kết luận thanh tra số 651 về việc chấp hành pháp luật trong hoạt động đầu tư xây dựng, nhà ở và kinh doanh bất động sản tại một số dự án do Công ty cổ phần Đầu tư Nam Long (trụ sở chính tại phường Tân Mỹ, Tp.Hồ Chí Minh) làm chủ đầu tư.
Theo kết luận, Công ty Nam Long có vốn điều lệ hơn 4.850 tỷ đồng, không có vốn nhà nước, hiện có 22 công ty con và 3 công ty liên doanh, liên kết. Thanh tra Chính phủ tập trung thanh tra 5 dự án do Nam Long và các đơn vị liên quan làm nhà đầu tư, chủ đầu tư tại Tp.Hồ Chí Minh, Đồng Nai và Tây Ninh.
Theo báo cáo của doanh nghiệp, 5 dự án này tạo lập tổng cộng hơn 20.000 căn nhà các loại, với hơn 3,84 triệu m2 diện tích sử dụng. Trong giai đoạn 2020-2025, các đơn vị đã bán gần 12.000 căn nhà, cho thuê 354 căn nhà ở xã hội, chuyển nhượng 19 lô đất xây biệt thự và hơn 1.700 lô đất nền. Tổng số tiền doanh nghiệp báo cáo đã nộp ngân sách trong giai đoạn này khoảng 6.016 tỷ đồng; riêng 5 dự án được thanh tra hơn 2.500 tỷ đồng.
Tòa nhà trụ sở Công ty Cổ phần Đầu tư Nam Long (Ảnh: Nam Long).
Một trong những nội dung được Thanh tra Chính phủ chỉ ra là việc tính thiếu tiền sử dụng đất tại Dự án Khu nhà ở Nguyên Sơn. Khi cấp Giấy chứng nhận cho Công ty CP Bất động sản Nguyên Sơn, Sở Tài nguyên và Môi trường Tp.Hồ Chí Minh đã tính thiếu tiền sử dụng đất đối với diện tích 137 m2.
Trách nhiệm trong việc xác định nghĩa vụ tài chính trước khi đề nghị cấp Giấy chứng nhận được xác định thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tp.Hồ Chí Minh. Sau kết quả thanh tra, cơ quan thuế đã ban hành thông báo và ngày 30/6/2026, Công ty CP Bất động sản Nguyên Sơn đã nộp 1.558 tỷ đồng vào ngân sách Nhà nước.
Tại Dự án Đồng Nai Waterfront, năm 2025 dự án được điều chỉnh cục bộ Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, làm tăng hơn 10.000 m2 đất khu ở. Tuy nhiên, đến thời điểm thanh tra tháng 6/2026, các cơ quan chuyên môn của Tp.Đồng Nai chưa xác định, thu tiền sử dụng đất bổ sung theo quy định. Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm liên quan thuộc Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính Tp.Đồng Nai.
Hàng loạt nội dung được yêu cầu tiếp tục rà soát, xử lý
Ngoài các nội dung trên, tại Dự án Khu nhà ở Nguyên Sơn, Công ty CP Bất động sản Nguyên Sơn chưa gửi hồ sơ đề nghị UBND Tp.Hồ Chí Minh thẩm định giá bán nhà ở xã hội. Doanh nghiệp sau đó cam kết hoàn thiện hồ sơ để gửi cơ quan có thẩm quyền thẩm định và có phương án bảo đảm quyền lợi khách hàng nếu giá bán được xác định thấp hơn mức doanh nghiệp đã áp dụng.
Tại Dự án Khu đô thị mới Vàm Cỏ Đông Southgate, Công ty cổ phần Southgate xây dựng cầu D8 chưa đúng quy hoạch được duyệt. Theo báo cáo sau thanh tra, doanh nghiệp đã phá dỡ công trình này.
Thanh tra cũng chỉ ra việc chuyển nhượng một phần dự án và ký hợp đồng chuyển nhượng được thực hiện trước khi quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 được phê duyệt; trong khi cơ quan chuyên môn tỉnh Tây Ninh chưa xác định, thu tiền sử dụng đất bổ sung sau điều chỉnh quy hoạch.
Một số tồn tại khác được nêu như ký hợp đồng bán sản phẩm trước khi công khai thông tin về bất động sản; đưa bất động sản vào kinh doanh khi chưa hoàn thành hạ tầng; bàn giao nhà tại Dự án Khu dân cư Akari Hoàng Nam khi trạm y tế chưa được xây dựng; chưa nộp hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận cho người mua nhà tại một số dự án.
Thanh tra Chính phủ cũng nêu việc Nam Long ký hợp đồng bán căn hộ tại Block D, Dự án Khu dân cư Akari Hoàng Nam khi chưa có bảo lãnh ngân hàng; Công ty TNHH Thành phố Waterfront Đồng Nai ký hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai nhưng chưa ghi thời hạn sử dụng đất.
Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Long An cũ (sáp nhập thành tỉnh Tây Ninh) cấp Giấy chứng nhận đối với đất khu thương mại dịch vụ và đất xây dựng khu cao tầng đa chức năng tại Dự án Khu tái định cư và Khu cao tầng đa chức năng, trong đó ghi thời hạn sử dụng đất là lâu dài.
Trên cơ sở kết luận thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị UBND Tp.Hồ Chí Minh, Đồng Nai và Tây Ninh chỉ đạo rà soát, thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan; xác định cụ thể thời điểm, chủ thể và thời hiệu xử phạt đối với từng hành vi để xử lý theo thẩm quyền, đồng thời áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
Thanh tra Chính phủ yêu cầu Công ty CPĐT Nam Long chấm dứt các hành vi vi phạm được phát hiện, khẩn trương khắc phục hậu quả. Đáng chú ý, trong quá trình rà soát, nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, các cơ quan, tổ chức, cá nhân được giao thực hiện phải chuyển thông tin, hồ sơ, tài liệu liên quan đến cơ quan điều tra để xem xét, xử lý theo quy định.
