Đi xe điện thực sự dễ bị say xe hơn?
Xe điện đang ngày càng trở thành một phần quen thuộc trong đời sống di chuyển hằng ngày. Tuy nhiên, bên cạnh ưu điểm nổi bật về độ tin cậy, dòng xe này cũng gắn liền với một hiện tượng kém dễ chịu hơn hẳn: tình trạng say xe.
Điều này khiến nhiều người đặt câu hỏi: liệu có phải do họ chưa quen với chuyển động của xe điện so với xe xăng truyền thống? Theo một bài viết trên trang The Guardian, nguyên nhân cụ thể và rõ ràng hơn dẫn đến hiện tượng say xe trên xe điện chính là sự thiếu vắng âm thanh cùng độ rung đặc trưng từ động cơ.
Khác với xe chạy bằng xăng, xe điện được thiết kế với hệ thống điện từ giúp giảm thiểu tối đa tiếng ồn. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Science Direct chỉ ra rằng, một số người có thể gặp phải hiện tượng mà Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ gọi là "xung đột cảm giác" mỗi khi ngồi trên xe chạy bằng pin.
Lý do là bởi bộ não con người cần một lượng tín hiệu cảm giác hoặc tín hiệu môi trường vừa đủ để xác định cách cơ thể di chuyển và duy trì thăng bằng. Vì vậy, nếu đã quá quen với xe xăng, não bộ của bạn có thể không nhận diện được các tín hiệu yên tĩnh hơn trên xe điện, từ đó kích hoạt cảm giác say xe.
Một trong những điều đầu tiên bạn sẽ nhận ra khi ngồi trên xe điện là không gian vô cùng yên tĩnh. Những chiếc ô tô chạy bằng pin này sử dụng mô-tơ điện thay cho động cơ đốt trong truyền thống, khiến cho các độ rung thông thường bị giảm bớt đáng kể hoặc mất đi hoàn toàn.
Không chỉ vậy, cách xe điện giảm tốc cũng là một yếu tố góp phần gây ra cảm giác say xe. Nguyên nhân là do hầu hết các mẫu xe điện hiện nay đều áp dụng hệ thống phanh tái tạo năng lượng. Hệ thống này cho phép mô-tơ hỗ trợ làm chậm xe, đồng thời thu hồi một phần năng lượng để nạp lại vào pin. Bên cạnh đó, một số dòng xe điện còn tích hợp tính năng lái một bàn chân, giúp người lái có thể kiểm soát hầu hết quá trình tăng tốc và giảm tốc chỉ bằng bàn chân ga.
Hệ thống phanh tái tạo năng lượng cùng chế độ lái một bàn chân có thể khiến quá trình tăng và giảm tốc của xe diễn ra đột ngột và rõ rệt hơn. Do đó, việc điều chỉnh lại các thiết lập này — kết hợp với việc khắc phục những vấn đề phổ biến khác trên xe điện — có thể giúp giảm bớt hiện tượng say xe trong những chuyến đi sau.
Nếu trải nghiệm đi xe điện vẫn khiến bạn cảm thấy nôn nao, hãy dành thêm thời gian để cơ thể dần thích nghi với các chuyển động của xe. Điều này đồng nghĩa với việc bạn nên tạm thời ngồi ở ghế hành khách phía trước, cất điện thoại thông minh đúng lúc, điều chỉnh thời lượng sử dụng thiết bị hợp lý trong suốt chuyến đi và thay vào đó hãy tập trung tầm mắt nhìn ra khoảng đường phía trước.
Vì sao xe xăng truyền thống vẫn gây say xe?
Dù xe điện mang lại hiện tượng "xung đột cảm giác" do quá yên tĩnh và gia tốc tức thì, xe xăng truyền thống lại kích hoạt chứng say xe theo những cơ chế sinh lý hoàn toàn khác:
Mùi xăng dầu bốc lên từ hệ thống nhiên liệu, kết hợp với hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC) trong khoang nội thất kín và khí thải CO2/HC từ ống xả là tác nhân hóa học hàng đầu kích thích trung tâm nôn ở não bộ.
Động cơ đốt trong cùng hộp số nhiều cấp liên tục tạo ra các nhịp rung lắc chu kỳ và tiếng ồn trầm. Khi xe sang số hoặc chạy ở tốc độ vòng tua thấp, lực quán tính gật gù liên tục tác động lên hệ thống tiền đình ở tai trong, làm rối loạn khả năng định vị không gian.
Sự ngắt quãng lực kéo giữa các cấp số (đặc biệt trên xe số sàn hoặc hộp số tự động cũ) tạo ra hiện tượng giật cục mỗi khi tăng/giảm tốc, buộc cơ cổ và mắt phải liên tục điều chỉnh để giữ thăng bằng, cũng là nguyên nhân gây ra tình trạng nôn nao.
