Khi nhắc đến bữa ăn bán trú trường học ở châu Á, nhiều người thường nghĩ ngay đến Nhật Bản với những khay cơm cân bằng dinh dưỡng và quy trình học sinh tự phục vụ tại lớp. Tuy nhiên, mạng xã hội những năm gần đây xuất hiện nhiều khay cơm trưa đầy màu sắc dành cho học sinh Hàn Quốc khiến nhiều người thèm muốn.
Dưới một video Youtube có tới gần 9 triệu lượt xem, quay cảnh bếp ăn tại một trường học xứ kim chi, một tài khoản bình luận: “Đây hẳn là đất nước yêu con trẻ. Tôi xem mà xúc động phát khóc”.
Một người khác bày tỏ sự biết ơn vì con mình được ăn trưa ngon miệng, đủ chất, lại miễn phí tại trường. Vô số người ngạc nhiên vì mức độ sạch sẽ trong quy trình nấu nướng.
Không chỉ là một bữa ăn
Đằng sau những khay cơm gây sốt trên mạng xã hội là cả một hệ thống được xây dựng qua nhiều thập kỷ.
Theo báo cáo năm 2024 của Quỹ Dinh dưỡng trẻ em toàn cầu (GCNF), Hàn Quốc đã đạt được nhiều thành tựu lớn trong việc thiết lập và duy trì bữa ăn trưa cho học sinh khoảng 20 nghìn trường mẫu giáo, tiểu học, và trung học trên cả nước.
Được luật hóa từ năm 1981, bữa ăn học đường tại Hàn Quốc từ lâu không còn bị xem là chuyện “ăn trưa ở trường”, mà là một phần trong chiến lược chăm sóc sức khỏe và giáo dục trẻ em.
Một khay cơm học đường điển hình ở Hàn Quốc thường có từ 5-7 ngăn, không chỉ có cơm và món mặn. Học sinh thường được phục vụ thêm canh, kimchi cùng nhiều món phụ khác nhau, đôi khi có cả trái cây, sữa hoặc món tráng miệng.
Cách sắp xếp này giúp trẻ tiếp xúc với đa dạng thực phẩm và hình thành thói quen ăn uống cân bằng từ nhỏ.
Ví dụ một khay cơm trưa tại trường học Hàn Quốc. Ảnh: koreanlunches
Quy trình quản lý dinh dưỡng và vệ sinh
Từ khi hệ thống giáo viên dinh dưỡng được triển khai vào năm 2006, các trường ở Hàn Quốc bắt đầu bố trí chuyên gia dinh dưỡng phụ trách lên thực đơn một cách bài bản.
Họ tính toán khẩu phần dựa trên độ tuổi và nhu cầu phát triển của học sinh, bảo đảm mỗi bữa ăn đều cân bằng giữa tinh bột, đạm, rau củ và các vi chất cần thiết.
Thông tin về bữa ăn học đường được công khai minh bạch. Theo luật và hướng dẫn liên quan, các trường phải đăng tải thông tin như thực đơn hằng ngày, thành phần dinh dưỡng, nguồn gốc nguyên liệu, thông tin dị ứng và hình ảnh bữa ăn lên website, giúp phụ huynh và học sinh dễ dàng theo dõi.
Để bảo đảm chất lượng nguyên liệu, các trường phải mua thực phẩm thông qua hệ thống đấu thầu điện tử minh bạch. Nhiều địa phương còn khuyến khích sử dụng nông sản sạch và nguyên liệu từ khu vực lân cận.
Thay vì phụ thuộc vào đơn vị bên ngoài, khoảng 98% trường học Hàn Quốc tự quản lý bếp ăn của mình, giúp kiểm soát tốt hơn quy trình chế biến và vệ sinh thực phẩm.
Bữa ăn được trợ giá
Điều đáng chú ý là chi phí bữa ăn chủ yếu do nhà nước và chính quyền địa phương chi trả. Năm 2018, phụ huynh chỉ còn đóng khoảng 19,2% tổng chi phí, giảm mạnh so với 67% vào năm 2008, theo báo cáo của GCNF .
Ở nhiều khu vực, học sinh thậm chí được ăn miễn phí hoàn toàn. Đơn cử như ở Seoul, từ năm 2021, tất cả học sinh mẫu giáo, tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông được miễn phí bữa trưa tại trường.
Năm 2022, do chỉ số giá tiêu dùng tăng cao, Seoul thậm chí phải huy động thêm ngân sách để tiếp tục hỗ trợ bữa trưa miễn phí tại trường học. Văn phòng giáo dục Seoul cho biết, mỗi bữa ăn cho một học sinh có giá từ 75.000-130.000 VND.
Các chi phí cho một bữa ăn trưa học đường ở Hàn Quốc. Dữ liệu: GCNF
Cái giá không nhỏ cho người đứng sau quầy bếp
Dù hệ thống bữa ăn học đường của Hàn Quốc được đánh giá cao, bức tranh toàn cảnh không hẳn tươi sáng. Năm 2025, Bộ Lao động Hàn Quốc phải giải quyết vấn đề đình công của nhân viên bếp ăn trường học – hầu hết là phụ nữ trung niên làm việc hợp đồng với mức lương thấp, dưới cường độ cao của bếp ăn công nghiệp.
“Những bữa ăn học đường miễn phí đẳng cấp thế giới mà học sinh Hàn Quốc được hưởng ngày nay… được đánh đổi bằng những đôi tay biến dạng của nhân viên bếp”, bà Park Mi-hyang, một nhân viên bếp trường học kiêm nhà hoạt động vì quyền lao động, phát biểu tại một diễn đàn quốc hội.
Bộ trưởng Bộ Lao động Hàn Quốc Kim Young-hoon kiểm tra hệ thống thông hơi bếp ăn của một trường học tại Quận Gangseo-gu, Seoul (tháng 11/2025). Ảnh: Korea Herald
Việc đạt được thỏa thuận tiền lương và phúc lợi với người lao động tại bếp ăn trường học là cách duy nhất để tiếp tục cung cấp bữa ăn cho học sinh.
Thành công của mô hình bữa ăn học đường Hàn Quốc cho thấy chất lượng luôn đi kèm chi phí. Để giữ được những khay cơm từng khiến mạng xã hội trầm trồ, Hàn Quốc không những phải tiếp tục rót ngân sách mà còn phải bảo đảm những người đứng sau quầy bếp được đối xử công bằng hơn.
Theo GCNF, Korea Herald
