Đánh giá về kết quả bầu cử cấp địa phương này, Giáo sư Benjamin Höhne, chuyên gia nghiên cứu các hệ thống quản trị so sánh tại châu Âu, thuộc Đại học Công nghệ Chemnitz nhận định, cuộc bầu cử đã làm suy yếu thêm vị thế của vị thủ tướng vốn đang mất dần sự ủng hộ.
Ông Merz không thể thực hiện lời hứa làm suy giảm đáng kể sức ảnh hưởng của AfD.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz tại cuộc họp báo hậu chiến thắng áp đảo của đảng AfD tại Saxony-Anhalt. (Ảnh: AP)
“Chi nhánh đảng Liên minh Dân chủ cơ đốc giáo (CDU) tại bang Saxony-Anhalt không còn niềm nở với Thủ tướng Merz. Thất bại này đặc biệt cay đắng khi nhiều người từng hy vọng ông có thể kế thừa sự nghiệp của cựu Thủ tướng Angela Merkel”, ông Höhne nhận xét.
Tại cuộc họp báo ở Berlin ngày 8/9, Thủ tướng Merz thừa nhận đây là “thất bại nặng nề nhất” mà CDU phải hứng chịu trong nhiều thập kỷ qua.
Dù vậy, người đứng đầu Chính phủ Đức vẫn nỗ lực xoa dịu những lo ngại về sự ổn định của các thể chế dân chủ trong nước, trong bối cảnh AfD tiến thêm gần hơn tới việc nắm quyền ở cấp khu vực - điều mà chưa một đảng cực hữu nào làm được kể từ sau Thế chiến 2.
Ông Merz khẳng định các thể chế của Đức vẫn rất vững vàng; Hiến pháp Đức sẽ bảo vệ trật tự và Chính phủ Liên bang do ông lãnh đạo sẽ đảm bảo Hiến pháp được thực thi nghiêm túc. Ông cũng gửi thông điệp này tới các đối tác châu Âu, nhấn mạnh Đức luôn ý thức rõ trách nhiệm đặc biệt của mình xuất phát từ lịch sử.
Ở chiều ngược lại, ông Tino Chrupalla - đồng lãnh đạo cấp toàn quốc của AfD, đã lên tiếng kêu gọi các nghị sĩ thuộc CDU tập trung thành lập "đa số trung hữu bảo thủ" tại Saxony-Anhalt, đồng thời nhấn mạnh trên sóng phát thanh rằng các trò chơi chính trị phe phái nên được khép lại trong quá khứ.
Nền kinh tế Đức rơi vào tình trạng đình trệ dai dẳng. Giá năng lượng leo thang do các cuộc chiến tranh, giúp AfD có lý do để chỉ trích của Thủ tướng Merz.
Các chính sách của ông Merz, đặc biệt là cải cách hưu trí, đang đối mặt với làn sóng phản đối dữ dội ở miền Đông nước Đức vì không mang lại hiệu quả rõ rệt.
Phản ứng quốc tế trước chiến thắng
Kết quả bầu cử bang Saxony-Anhalt dẫn đến những làn sóng phản ứng trái chiều trên thế giới.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chia sẻ ảnh chụp màn hình dự báo kết quả trên mạng xã hội Truth Social mà không kèm theo bình luận nào, sau khi các thành viên trong chính quyền của ông, bao gồm Phó Tổng thống J.D. Vance, trước đó từng công khai ủng hộ AfD.
Thành viên đảng AfD ăn mừng trước chiến thắng áp đảo tại Saxony-Anhalt. (Ảnh: AP)
Tỷ phú công nghệ Elon Musk, người từng phát biểu tại lễ khởi động chiến dịch của AfD năm ngoái, đã gửi lời chúc mừng chiến thắng tới người đồng lãnh đạo AfD Alice Weidel.
Trong khi đó, ông Kirill Dmitriev, Đặc phái viên của Tổng thống Nga Vladimir Putin, cho rằng AfD sẽ khôi phục lại nước Đức và châu Âu.
Còn tại châu Âu, chiến thắng của AfD nhận phản hồi trái chiều từ quan chức và giới quan sát.
Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez cho rằng kết quả tại Saxony-Anhalt là lời cảnh báo về mối đe dọa từ các phe cực hữu đang lan rộng tại châu Âu và trên toàn thế giới. Cùng quan điểm này, nữ nghị sĩ Nghị viện Châu Âu người Pháp Valérie Hayer cho rằng chiến thắng này là hồi chuông cảnh tỉnh cho châu Âu.
Ở chiều ngược lại, cựu Thủ tướng Hungary Viktor Orbán, một đồng minh của ông Trump, gọi đây là "đêm đại thắng" cho nước Đức và châu Âu.
Giáo sư Daphne Halikiopoulou, Trưởng khoa Chính trị học tại Đại học York, chỉ ra xu hướng gia tăng của phe cực hữu khi với xu thế áp đảo tại các cuộc bầu cử địa phương. Bà cũng lưu ý đến các cuộc bầu cử sắp tới ở những quốc gia khác như Pháp, nơi các ứng cử viên cực hữu đang dẫn đầu trước kỳ bầu cử tổng thống năm 2027.
