Cuộc sống khốn khổ của người dân gần bãi rác lớn nhất Tp.HCM

Sống chung với mùi hôi của rác

Có mặt bên ngoài bãi rác Đa Phước (xã Hưng Long, Tp.HCM) vào chiều 22/6, PV Người Đưa Tin ghi nhận hàng dài xe rác xếp hàng chờ đến giờ vào bãi rác Đa Phước đổ rác. Mùi hôi từ rác xộc vào mũi, quyện với mùi đất từ con đường đi vào bãi rác đã xuống cấp khiến không khí trở nên ngột ngạt.

Nhìn từ ngoài vào, rác tại bãi Đa Phước được chôn lấp lộ thiên như một núi rác lớn, được phủ bạt đen trên diện tích rộng. Gần 2 thập kỷ qua, đây là nơi tiếp nhận rác lớn nhất của Tp.HCM với lượng chất thải được đưa về chiếm 50-60% tổng lượng rác của Tp.HCM.

Bãi rác Đa Phước nằm gần nhiều nhà xưởng, khu dân cư và kênh rạch.

Nhắc đến bãi rác Đa Phước, bà Nguyễn Thị Lành (57 tuổi, ngụ xã Hưng Long, Tp.HCM) lắc đầu ngao ngán: "Cứ đến chiều tối là từng đoàn xe chở rác nối đuôi nhau chạy vào bãi rác, hôi lắm chú ạ. Sau mỗi con mưa và trời nắng lên là mùi hôi cứ xộc vào mũi".

Để khảo sát thêm, PV đến khu vực trước đây người dân phản ánh đồng loạt về mùi hôi của bãi rác Đa Phước. Trao đổi với PV, bà Trịnh Thị Xuân (52 tuổi, ngụ phường Tân Mỹ, Tp.HCM) cho biết: "Cách đây khoảng 3 năm, mùi hôi từ bãi rác Đa Phước không thể chịu được. Năm nay mới đầu mùa gió Tây Nam, mà có nhiều ngày nửa đêm vẫn còn ngửi thấy mùi khó chịu. Người dân kiến nghị, phản ánh mãi nhưng chẳng có kết quả gì nên dần dần ai cũng nản, đành chấp nhận sống chung với mùi hôi thối".

Cũng chung tình trạng nhà nằm "dưới gió" của bãi rác Đa Phước, nhiều cư dân sống tại khu Nam Tp.HCM cũng chịu chung tình trạng sống chung với mùi hôi. Anh Nguyễn Chí Thông - Trưởng ban quản lý Lô D, E - Chung cư Belleza (phường Tân Mỹ, Tp.HCM) - cho biết, trước đây chung cư hứng trọn mùi hôi từ bãi rác Đa Phước, nhưng khoảng 2 năm nay, mùi hôi có giảm bớt nhưng vẫn còn. Khoảng 2 tuần trước, ban quản lý vẫn nhận được nhiều phản ánh, kiến nghị của cư dân liên quan đến mùi hôi của bãi rác Đa Phước.

PV gửi những phản ánh của người dân đến lãnh đạo phòng Kinh tế - Hạ tầng phường Tân Mỹ, đại diện phòng này cho biết, thời gian gần đây không nhận được phản ánh (bằng văn bản) của người dân. Tuy nhiên theo khảo sát, thực tế vẫn có mùi hôi nhẹ trong khu dân cư, nhưng không thường xuyên.

"Trước đây, người dân khu Phú Mỹ Hưng phản ánh quyết liệt lắm, sau đó Sở Tài nguyên và Môi trường Tp.HCM (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường – PV) đã lập nhiều đoàn kiểm tra, yêu cầu chủ đầu tư bãi rác Đa Phước phun hóa chất khử và xử lý nguồn rỉ rác, từ đó cũng hạn chế được ít nhiều mùi hôi", vị đại diện này nói.

Rác được chôn lộ thiên, chất cao như núi.

Trong khi đó, ông Nguyễn Minh Tâm - Trưởng phòng Kinh tế Hạ tầng xã Hưng Long - cho rằng, bãi rác Đa Phước nằm trên địa bàn xã Hưng Long, nhưng thuộc hướng Nam nên người dân xã Hưng Long không bị ảnh hưởng bởi mùi hôi từ bãi rác này.

Tuy nhiên, ông Tâm lo ngại nước từ bãi rác có thể ngấm vào đất hoặc chảy ra các con kênh gần đó thì sẽ gây ô nhiễm. "Rỉ rác thấm xuống kênh rạch thì không thể phát hiện được liền, nhưng nếu nó rỉ ra gần nơi người dân nuôi cá là cá chết liền. Đến nay, chưa nghe người dân phản ánh gì liên quan đến nguồn ô nhiễm này, nhưng thời tiết đang có nhiều mưa nên không tránh khỏi những lo ngại", ông Tâm nói và cho biết UBND xã Hưng Long vẫn theo dõi sát tình trạng ô nhiễm của bãi rác Đa Phước, đồng thời có công văn đề nghị Sở tài Nguyên và Môi trường TP tăng cường giám sát, nhắc nhở chủ đầu tư tuân thủ nghiêm các quy định về môi trường.

Xử lý rác vẫn phụ thuộc vào chôn lấp

Theo định hướng của Chính phủ và UBND Tp.HCM, bãi rác Đa Phước sẽ dừng chôn lấp và đóng cửa vào năm 2024. Tuy nhiên, lộ trình đóng cửa có sự thay đổi do tiến độ các nhà máy điện rác nên TP buộc phải kéo dài thời gian điều phối rác về bãi rác Đa Phước.

Do Tp.HCM vẫn phụ thuộc lớn vào bãi rác Đa Phước để tránh quá tải hệ thống xử lý rác, do đó UBND Tp.HCM đã có công văn đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đề nghị nâng công suất chôn lấp rác tại bãi rác này lên 41 triệu tấn.

Tuy nhiên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường không đồng ý với đề xuất trên. Theo Bộ này, báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) đã được phê duyệt thể hiện, tổng năng lực tiếp nhận chất thải của bãi rác Đa Phước là 24 triệu tấn. Tuy nhiên, thực tế bãi rác đã tiếp nhận chôn lấp tới 31,5 triệu tấn (vượt mức cho phép 7,5 triệu tấn) so với công suất được duyệt. Bộ đánh giá việc này "chưa phù hợp với các hồ sơ, thủ tục về môi trường", đề nghị UBND Tp.HCM kiểm tra, xử lý vi phạm nếu có và báo cáo kết quả.

Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Nguyễn Hồng Nguyên - Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Tp.HCM - cho biết, hiện bãi rác Đa Phước vẫn là nơi xử lý rác thải chính của TP.

Về việc quản lý, Sở Tài nguyên và Môi trường vẫn phối hợp với chính quyền địa phương để hằng tuần, hằng tháng đều có văn bản và nhắc nhở lãnh đạo bãi rác Đa Phước phải tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường, nhằm giảm thải cao nhất các tác động xấu đến môi trường, không chỉ mùi hôi mà còn nguồn nước mặt, nước ngầm và nhiều chỉ số môi trường khác.

Để kiểm soát mùi hôi và bụi bẩn từ bãi rác, Sở Nông nghiệp và Môi trường Tp.HCM đang triển khai mạng lưới quan trắc môi trường quy mô lớn, với 157 điểm quan trắc chất lượng không khí trên toàn địa bàn, tăng cường các trạm tự động quanh khu vực quận 7, Nhà Bè, Bình Chánh (cũ). Đồng thời, Sở triển khai cơ chế phản ứng nhanh, người dân hoặc chính quyền địa phương phát hiện ô nhiễm có thể gọi về Sở và sẽ được xử lý liền.

Theo ông Nguyên, từ nay đến khi các nhà máy đốt rác phát điện đi vào vận hành, Tp.HCM vẫn sẽ sử dụng công nghệ chôn lấp rác. Tp.HCM đặt mục tiêu đến giai đoạn 2025-2030 sẽ xử lý trên 90% rác thải sinh hoạt bằng công nghệ mới tái chế và đốt rác phát điện, giảm tối đa tỉ lệ chôn lấp.