Hàng nghìn mét dưới các bể than rộng lớn, Trung Quốc đang mở một mặt trận năng lượng mới: khai thác “khí đá than”, một dạng khí đốt tự nhiên phi truyền thống nằm sâu trong các tầng đá gắn với than.
Theo dự báo của các chuyên gia PetroChina, tập đoàn khí đốt hàng đầu Trung Quốc có thể nâng sản lượng khí đá than lên 30 tỷ m3 vào năm 2035. Nếu đạt được, con số này sẽ vượt mức sản lượng khí đá phiến kỷ lục của năm ngoái, vốn đã chiếm khoảng 10% tổng sản lượng khí của Trung Quốc.
Theo hướng tiếp cận của PetroChina, đây là “nguồn nhiên liệu chiến lược cho giai đoạn tiếp theo”, có thể đóng góp hơn một nửa phần tăng trưởng sản lượng khí nội địa của nước này trong tương lai.
Khí đá than hiện mới được khai thác thương mại ở Trung Quốc. Để lấy được loại khí này, các công ty phải khoan ngang và bẻ gãy thủy lực - công nghệ từng làm bùng nổ dầu khí đá phiến tại Mỹ. Đây cũng là kỹ thuật PetroChina đã mài giũa suốt hơn một thập kỷ khi phát triển khí đá phiến trong nước.
Tâm điểm của chiến dịch khai thác hiện nằm ở bồn địa Ordos, nơi PetroChina đạt đột phá đầu tiên tại mỏ Daji. Đến nay, Daji đã trở thành dự án khí đá than lớn nhất Trung Quốc, với công suất năm vượt 4 tỷ m3. Kết quả thử nghiệm tại Daji được xem là cột mốc quan trọng. Năm 2021, công ty khoan giếng Jishen 6-7 với nhánh ngang dài khoảng 3.000 m trong tầng đá chứa khí nằm ở độ sâu khoảng 2.200 m, sau đó cho lưu lượng thương mại khoảng 100.000 m3 mỗi ngày.
Thành công đó đã kéo theo một chiến dịch khoan quy mô lớn hơn, từ đó dẫn tới đánh giá rằng 14 bể than của Trung Quốc có thể chứa khoảng 13.000 tỷ m3 trữ lượng khí đá than có thể thu hồi về mặt kỹ thuật, trong các tầng đá sâu tới 6.000 m. Đến cuối năm ngoái, Trung Quốc đã khoan hơn 700 giếng khí đá than và sản xuất khoảng 4,2 tỷ m3 khí trong năm 2025, phần lớn vẫn đến từ Daji.
Trong bối cảnh Trung Quốc hiện là nước tiêu thụ khí đốt lớn thứ ba thế giới, việc mở được một nguồn cung mới có ý nghĩa chiến lược rõ rệt. Các nhà phân tích cho rằng nhu cầu khí của Trung Quốc có thể đạt đỉnh vào khoảng năm 2040, ở mức 600-650 tỷ m3 mỗi năm, tăng mạnh so với khoảng 430 tỷ m3 hiện nay.
Nếu khí đá than phát triển đủ nhanh để bù cho đà chững lại của khí truyền thống và khí đá phiến, Bắc Kinh sẽ bớt phụ thuộc hơn vào LNG nhập khẩu.
Nếu có thêm nguồn khí nội địa, Trung Quốc sẽ giảm áp lực phải nhập thêm khí qua đường ống từ Nga và Trung Á, đồng thời có vị thế đàm phán tốt hơn với Moscow trong các cuộc trao đổi về dự án Power of Siberia 2.
Theo giới phân tích, những gián đoạn địa chính trị liên tiếp trong 5 năm qua đã khiến Trung Quốc càng coi an ninh nguồn cung và tính linh hoạt của hệ thống năng lượng là ưu tiên chiến lược dài hạn.
Tuy nhiên, hoạt động khai thác này lại rất tốn kém. Trước đây, Trung Quốc từng đặt nhiều kỳ vọng vào khí mê-tan tầng than ở độ sâu nông hơn, nhưng lĩnh vực đó bị chê vì chi phí cao và sản lượng mỗi giếng thấp, nên hiện chỉ đóng góp khoảng 5% sản lượng khí của cả nước. Khí đá than được kỳ vọng hơn, nhưng việc khoan sâu và nứt vỡ tầng đá ở độ sâu lớn vẫn là thách thức kỹ thuật tốn kém.
Reuters dẫn lời các nhà phân tích cho biết hiện còn quá sớm để chốt chính xác chi phí, song gần như chắc chắn nó đắt hơn khí đá phiến ở giai đoạn đầu. Để so sánh, chi phí hòa vốn của các dự án khí đá phiến ở bồn địa Tứ Xuyên được ước khoảng 1,7-1,8 nhân dân tệ/m3, trong khi khí truyền thống chỉ khoảng 0,60-0,80 nhân dân tệ/m3.
Để kéo chi phí xuống, CNPC cho rằng có thể tích hợp phát triển khí đá than với các dự án khí chặt và khí mê-tan tầng than sẵn có tại Ordos, thậm chí khoan sâu hơn từ các giếng cũ để tiếp cận tầng khí mới.
Các nhà khoa học Trung Quốc cũng đề cập khả năng cải tiến công nghệ bẻ gãy thủy lực để giảm lượng cát và hóa chất sử dụng, hoặc thử những phương pháp khác như kích thích bằng khí hay xung điện.
Theo Reuters
