Phát biểu tại cuộc họp nội các, ông Trump lần đầu đưa ra lời giải thích cụ thể cho tuyên bố trước đó rằng Tehran đã có một động thái nhượng bộ liên quan đến dầu khí.
Tuy nhiên, các chi tiết vẫn còn rất hạn chế. Nhà Trắng chưa xác nhận danh tính các tàu, loại hàng hóa hay khả năng sẽ có thêm các chuyến đi tương tự. Ông Trump cho rằng các tàu này mang cờ nước ngoài, có thể là Pakistan, và nhấn mạnh đây là cử chỉ thiện chí từ phía Iran.
Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh eo biển Hormuz bị siết chặt trong nhiều tuần qua. Iran trên thực tế đang kiểm soát việc qua lại, chỉ cho phép một số tàu được lưu thông theo quyết định riêng. Điều này khiến thị trường dầu mỏ rơi vào trạng thái “lệch pha”, chứng kiến giá dầu Brent vẫn neo ở mức khoảng 108 USD/thùng, trong khi dòng chảy vật lý của dầu bị tắc nghẽn.
Việc 10 tàu được phép đi qua không đủ để khôi phục hoạt động bình thường, nhưng ít nhất giúp giảm bớt áp lực trước mắt, đặc biệt đối với các khách hàng châu Á - khu vực phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ Trung Đông. Trong điều kiện bình thường, Hormuz xử lý khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương gần 1/5 nguồn cung toàn cầu.
Đáng chú ý, động thái của Iran cho thấy nước này không có ý định mở lại hoàn toàn tuyến đường, mà chỉ điều tiết dòng chảy như một công cụ gây sức ép. Việc cho phép một số tàu qua lại giúp duy trì đàm phán, đồng thời vẫn giữ quyền kiểm soát đối với “yết hầu” năng lượng của thế giới.
Theo lời ông Trump, ban đầu Iran thông báo sẽ cho phép 8 tàu đi qua, sau đó bổ sung thêm 2 tàu nữa, nâng tổng số lên 10. Ông cho rằng đây là tín hiệu cho thấy Washington đang “làm việc với hiệu quả với Tehran”. Tuy nhiên, phía Iran phủ nhận việc có các cuộc đàm phán trực tiếp với Mỹ.
Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff cho biết Washington đã đưa ra một khuôn khổ hòa bình gồm 15 điểm, được chuyển tới Tehran thông qua Pakistan, quốc gia đóng vai trò trung gian. Ông cũng xác nhận có nhiều bên trong khu vực đang nỗ lực thúc đẩy giải pháp hòa bình.
Trong khi đó, truyền thông nhà nước Iran đưa tin Tehran đã bác bỏ đề xuất ngừng bắn của Mỹ và đưa ra các điều kiện riêng, bao gồm yêu cầu chủ quyền đối với eo biển Hormuz. Đây là điểm mấu chốt, bởi tuyến đường này đã gần như bị đóng cửa suốt gần 1 tháng qua, gây ra lo ngại thiếu hụt nguồn cung trên diện rộng, đặc biệt tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương.
Ông Trump trước đó thậm chí đề cập khả năng kiểm soát chung eo biển Hormuz giữa Mỹ và Iran như một phần của thỏa thuận, song chưa có dấu hiệu nào cho thấy kịch bản này khả thi.
Dù tuyên bố chiến dịch quân sự đang “vượt tiến độ” và đã làm suy yếu đáng kể năng lực của Iran, ông Trump thừa nhận việc đảm bảo an toàn hoàn toàn cho Hormuz vẫn là thách thức lớn.
Ông cho hay: “Chỉ cần 1% rủi ro cũng là không thể chấp nhận, vì một tên lửa có thể đánh trúng một con tàu trị giá hàng tỷ USD.”
Theo CNBC
