Hàng nghìn người cao tuổi ở Mỹ và Canada rơi vào bẫy “lừa đảo kỳ nghỉ”

(Ảnh minh họa: Reuters)

Từ kỳ nghỉ trong mơ đến "cỗ máy" lừa đảo xuyên quốc gia

Từ hồi tháng 2 năm nay, Bộ Tài chính Mỹ từng công bố các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào một mạng lưới lừa đảo kỳ nghỉ, có liên hệ với băng đảng ma túy Jalisco New Generation Cartel (CJNG) của Mexico. Động thái này đã phản ánh mối lo ngại ngày càng gia tăng của giới chức Mỹ trước xu hướng các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia mở rộng hoạt động sang những lĩnh vực tưởng chừng hợp pháp như du lịch, bất động sản và dịch vụ tài chính.

Theo Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ, các biện pháp trừng phạt này nhằm vào khu nghỉ dưỡng Kovay Gardens tại bang Nayarit của Mexico, cùng 5 cá nhân và 17 doanh nghiệp có liên quan đến mạng lưới lừa đảo do CJNG điều hành.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho rằng các băng đảng ma túy không chỉ kiếm lợi từ hoạt động buôn bán chất cấm mà còn tìm cách khai thác nhiều nguồn thu bất hợp pháp khác, trong đó có các mô hình lừa đảo kỳ nghỉ nhắm vào công dân Mỹ. Các mạng lưới tội phạm đã thiết lập những đường dây lừa đảo hoạt động tinh vi, nhắm tới hàng chục nghìn người cao tuổi tại Mỹ và Canada.

Trong nhiều thập niên qua, hình thức lừa đảo kỳ nghỉ phát triển mạnh tại Mexico và nhiều điểm du lịch nổi tiếng khác. Theo mô hình này, khách hàng bỏ tiền mua quyền sử dụng căn hộ hoặc khu nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định mỗi năm. Sau khi có được thông tin khách hàng, các đối tượng thường liên hệ qua điện thoại hoặc thư điện tử, tự nhận là môi giới bất động sản, công ty du lịch hoặc đơn vị đầu tư đang có khách muốn mua lại quyền nghỉ dưỡng với mức giá hấp dẫn.

Quân đội Mexico đã tiêu diệt thủ lĩnh của băng đảng Jalisco New Generation Cartel, Nemesio Rubén Oseguera Cervantes, biệt danh “El Mencho”, hồi tháng 2/2026. (Ảnh: AP)

Ban đầu, mọi thủ tục đều được dàn dựng rất chuyên nghiệp với hợp đồng, hồ sơ pháp lý, tài khoản ngân hàng và các trang web doanh nghiệp có vẻ hợp pháp. Tuy nhiên, trước khi giao dịch được hoàn tất, nạn nhân liên tục được yêu cầu đóng các khoản "thuế", "phí chuyển nhượng", "phí công chứng" hoặc "phí xử lý hồ sơ". Sau khi tiền được chuyển đi, khoản thanh toán được hứa hẹn không bao giờ xuất hiện.

Các cơ quan điều tra Mỹ cho biết hàng nghìn chủ sở hữu kỳ nghỉ đã trở thành mục tiêu của những đường dây lừa đảo tinh vi.

Theo Bộ Tài chính Mỹ, điểm đáng lo ngại là các vụ lừa đảo không dừng lại ở một giao dịch đơn lẻ mà thường kéo dài nhiều năm.

Sau khi phát hiện bị lừa, nạn nhân tiếp tục trở thành mục tiêu của các vụ "tái lừa đảo". Những kẻ gian có thể giả danh luật sư hoặc đại diện hãng luật quốc tế, tuyên bố đang giúp thu hồi tài sản đã mất nhưng yêu cầu nạn nhân nộp thêm phí pháp lý hoặc chi phí xử lý hồ sơ.

Trong một số trường hợp khác, các đối tượng còn giả mạo cơ quan công quyền, thông báo rằng các giao dịch trước đó có dấu hiệu liên quan đến rửa tiền hoặc hoạt động bất hợp pháp và yêu cầu nạn nhân nộp tiền phạt để tránh bị truy tố.

OFAC cho biết đã phải phát đi cảnh báo riêng từ năm 2023 sau khi xuất hiện nhiều đối tượng giả danh chính cơ quan này để tiếp tục lừa đảo các nạn nhân.

Theo thống kê của Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI), khoảng 6.000 công dân Mỹ đã báo cáo thiệt hại gần 300 triệu USD liên quan đến các vụ lừa đảo sở hữu kỳ nghỉ tại Mexico trong giai đoạn 2019-2023.

Riêng năm 2024, Trung tâm Tiếp nhận Khiếu nại Tội phạm Internet (IC3) của FBI ghi nhận gần 900 đơn khiếu nại với tổng thiệt hại vượt 50 triệu USD. Tuy nhiên, FBI nhận định con số thực tế có thể cao hơn đáng kể do nhiều nạn nhân không trình báo vì tâm lý xấu hổ hoặc không nhận thức được mình đang bị lừa.

Các cơ quan tài chính Mỹ cũng ghi nhận quy mô hoạt động rất lớn của loại tội phạm này. Kể từ khi FinCEN (Mạng lưới Thực thi Chống Tội phạm Tài chính Mỹ), OFAC và FBI ban hành thông báo cảnh báo chung về lừa đảo sở hữu kỳ nghỉ, các tổ chức tài chính Mỹ đã gửi hơn 850 báo cáo giao dịch đáng ngờ, liên quan tổng cộng khoảng 330 triệu USD có dấu hiệu liên quan đến các đường dây lừa đảo tại Mexico.

Khi các băng đảng ma túy mở rộng sang ngành du lịch

Theo kết quả điều tra của Bộ Tài chính Mỹ, băng đảng CJNG của Mexico không chỉ bảo kê hoặc hưởng lợi gián tiếp từ các đường dây lừa đảo mà còn tham gia trực tiếp vào toàn bộ chuỗi hoạt động. Giới chức Mỹ mô tả đây là mô hình "lừa đảo tích hợp theo chiều dọc", trong đó cartel (băng đảng) kiểm soát từ khu nghỉ dưỡng, cơ sở dữ liệu khách hàng cho tới các trung tâm cuộc gọi chuyên thực hiện hành vi gian lận.

Trung tâm của mạng lưới này từng là khu nghỉ dưỡng Kovay Gardens nằm tại La Cruz de Huanacaxtle, phía Tây Bắc thành phố Puerto Vallarta - một trong những điểm du lịch nổi tiếng tại Mexico. Khu nghỉ dưỡng này từng bị giới chức Mỹ xác định là một mắt xích trong mạng lưới lừa đảo sở hữu kỳ nghỉ.

Theo OFAC, Kovay Gardens sử dụng nhiều hình thức tiếp thị gây hiểu lầm để thu hút khách hàng, trong đó có các cuộc gọi tự động và những cam kết không có thật về khả năng sinh lời từ việc cho thuê lại kỳ nghỉ. Ngoài ra, khu nghỉ dưỡng này còn bị cáo buộc thực hiện nhiều hành vi gian lận khác như tính phí thẻ tín dụng vượt mức hoặc cung cấp thông tin sai lệch trong quá trình bán sản phẩm.

Cư dân ở bang Guerrero, miền trung Mexico, thiết lập các đội tuần tra tự vệ để ngăn chặn một băng đảng ma túy xâm nhập vào các thị trấn miền núi của họ. (Ảnh: AP)

Sau khi khách hàng ký hợp đồng, dữ liệu cá nhân của họ được chuyển cho các trung tâm cuộc gọi do CJNG kiểm soát để tiếp tục triển khai các hình thức lừa đảo bán lại, cho thuê lại hoặc "tái lừa đảo" sau này.

Theo Bộ Tài chính Mỹ, khu nghỉ dưỡng Kovay Gardens bị đưa vào danh sách trừng phạt do bị cáo buộc là một phần của mạng lưới lừa đảo sở hữu kỳ nghỉ do băng đảng CJNG điều hành. Giới chức Mỹ cho rằng khu nghỉ dưỡng này đã sử dụng các hoạt động tiếp thị và bán hàng gây hiểu nhầm, đồng thời chia sẻ dữ liệu khách hàng cho các đường dây lừa đảo tiếp theo.

Nhân vật được xác định đóng vai trò trung tâm trong hoạt động của Kovay Gardens là Carlos Humberto Rivera Miramontes - người sáng lập khu nghỉ dưỡng từ hơn 20 năm trước dưới tên gọi Vallarta Gardens.

OFAC cho biết Rivera Miramontes có quan hệ lâu năm với các đối tượng buôn bán ma túy và hợp tác chặt chẽ với doanh nhân Michael Ibarra Diaz Jr., một nhân vật có liên hệ với CJNG và từng bị Mỹ trừng phạt. Bên cạnh cá nhân Rivera Miramontes, OFAC cũng đưa vào danh sách trừng phạt 13 công ty thuộc mạng lưới doanh nghiệp do người này kiểm soát, hoạt động trong các lĩnh vực du lịch, bất động sản, tài chính, dịch vụ doanh nghiệp và nhiên liệu.

Giới chức Mỹ cho biết các hoạt động lừa đảo tại bang Nayarit được điều hành bởi những thành viên CJNG dưới quyền Audias Flores Silva - chỉ huy khu vực của băng đảng, người bị Mỹ treo thưởng 5 triệu USD cho thông tin dẫn tới việc bắt giữ hoặc kết án.

Các đối tượng bị trừng phạt còn bao gồm nhiều nhân vật được xác định trực tiếp điều hành các trung tâm cuộc gọi lừa đảo và các doanh nghiệp bình phong phục vụ hoạt động rửa tiền. Theo Bộ Tài chính Mỹ, đây là lần thứ sáu, OFAC áp đặt trừng phạt đối với các cá nhân và tổ chức có liên quan đến hoạt động lừa đảo sở hữu kỳ nghỉ của CJNG. Tổng cộng hơn 90 cá nhân và thực thể đã bị đưa vào danh sách trừng phạt kể từ khi chiến dịch được triển khai.

Giới chức Mỹ nhận định sự phát triển của các đường dây lừa đảo sở hữu kỳ nghỉ cho thấy xu hướng mới của tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia. Thay vì chỉ dựa vào các hoạt động truyền thống như buôn bán ma túy, các băng đảng đang tìm cách thâm nhập vào những lĩnh vực hợp pháp có dòng tiền lớn, lượng dữ liệu khách hàng phong phú và mức độ rủi ro thấp hơn.

Theo đánh giá của các cơ quan thực thi pháp luật Mỹ, du lịch, bất động sản, thương mại điện tử và dịch vụ tài chính số đang trở thành những mục tiêu hấp dẫn đối với các tổ chức tội phạm hiện đại.

Bộ Tài chính Mỹ nhấn mạnh các biện pháp trừng phạt mới sẽ phong tỏa toàn bộ tài sản và lợi ích tài sản của các cá nhân, doanh nghiệp bị chỉ định trong phạm vi tài phán của Mỹ, đồng thời cấm các tổ chức và công dân Mỹ thực hiện giao dịch với những đối tượng này.

Washington cũng cảnh báo các định chế tài chính nước ngoài có thể đối mặt với nguy cơ bị áp đặt các biện pháp trừng phạt thứ cấp nếu cố tình hỗ trợ hoặc tạo điều kiện cho các giao dịch liên quan tới mạng lưới bị trừng phạt.

Các vụ lừa đảo kỳ nghỉ phần nào cho thấy trong bối cảnh ngành du lịch toàn cầu tiếp tục phục hồi và lượng giao dịch trực tuyến gia tăng mạnh, dữ liệu khách hàng đang trở thành một loại tài sản chiến lược không kém tiền mặt. Nếu không được bảo vệ hiệu quả, chính nguồn dữ liệu này có thể trở thành nguyên liệu đầu vào cho những mô hình lừa đảo quy mô lớn, mang lại nguồn thu đáng kể cho các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia trong tương lai.