Nông dân tại “Vành đai Ngô” của Mỹ cho biết họ đang đối mặt với cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất trong 40 năm, khi giá dầu diesel và phân bón tăng mạnh do cuộc chiến Mỹ-Iran đẩy các nhà sản xuất ngũ cốc đến bờ vực thua lỗ.
"Vành đai ngô" là khu vực trồng ngô năng suất cao tại vùng Trung Tây nước Mỹ, trải dài các bang Iowa, Illinois, Indiana, Ohio và Nebraska.
Áp lực ngày càng lớn đối với ngành nông nghiệp là dấu hiệu mới nhất cho thấy tác động của xung đột Trung Đông, hiện đã bước sang tháng thứ 6, đang lan rộng tới các vùng nông thôn Mỹ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ quan trọng vốn sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội.
“Chi phí đầu vào đang mất cân đối nghiêm trọng”, Matt Bailey, một nông dân trồng ngô và đậu tương tại miền đông Nebraska, nói.
Ông cho biết phân bón 11-52-0, loại giàu phốt pho thường được sử dụng khi gieo trồng, từng có giá khoảng 470 USD/tấn cách đây 10 năm, nhưng hiện đã vượt 900 USD/tấn.
Giá nhiên liệu và phân bón tăng mạnh kể từ khi Mỹ phát động cuộc tấn công vào Iran hồi tháng 2. Trong khi đó, nông dân Mỹ vốn đã chật vật vì giá ngũ cốc thấp và thu nhập suy giảm trong nhiều năm.
“Đây là đợt suy thoái tài chính tồi tệ nhất của ngành kể từ những năm 1980”, John Hansen, Chủ tịch Liên hiệp Nông dân Nebraska, nói.
N hiều năm thua lỗ
Một nghiên cứu gần đây của Liên hiệp nông trại Mỹ (AFBF) cho thấy, nếu không có hỗ trợ của chính phủ, nông dân trồng 9 loại cây chủ lực, trong đó có ngô, sẽ gánh khoản lỗ tổng cộng 31 tỷ USD trong năm nay và 32 tỷ USD vào năm 2027.
Faith Parum, chuyên gia kinh tế của AFBF, ước tính nông dân trồng ngô sẽ lỗ 131 USD/acre trong năm nay và 167 USD vào năm 2027. Đối với đậu tương, mức lỗ lần lượt là 80 USD và 138 USD/acre.
Theo chuyên gia này, 2027 sẽ là năm thứ 6 liên tiếp phần lớn các loại cây trồng hàng hóa chủ lực của Mỹ ghi nhận lợi nhuận âm.
Khó khăn của nông dân Trung Tây cho thấy các vấn đề về chi phí sinh hoạt, tác động lạm phát từ chiến tranh Iran và hệ quả của chính sách thuế quan của ông Trump đang lan rộng từ các hộ gia đình tại thành phố lớn cho tới nông thôn.
Một khảo sát gần đây của Financial Times cho thấy hơn 53% được hỏi cho biết tình hình tài chính của họ xấu đi kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025. Kết quả này có thể gây bất lợi cho nỗ lực của đảng Cộng hòa nhằm duy trì quyền kiểm soát Quốc hội.
D ầu diesel tăng gần 43%
Ông Trump đã cam kết hỗ trợ nông dân và từng tuyên bố hồi tháng 6 rằng chính quyền “sẽ không bao giờ bỏ rơi” họ. Cùng tháng, chính quyền đề xuất gói hỗ trợ 11 tỷ USD cho nông dân.
Tuy nhiên, các tổ chức nông nghiệp cho rằng khoản hỗ trợ này vẫn chưa đủ.
Một số chính sách nhằm kiểm soát giá thực phẩm của ông Trump cũng vấp phải phản ứng từ ngành nông nghiệp. Tuần trước, ông khiến các chủ trang trại chăn nuôi gia súc phản ứng khi công bố miễn thuế trong 90 ngày đối với tối đa 300.000 tấn thịt bò nhập khẩu. Một số chủ trang trại gọi đây là hành động “phản bội”.
Tuy nhiên, nhiều nông dân cho rằng cuộc chiến Iran mới là yếu tố tác động sâu rộng nhất tới hoạt động kinh doanh của họ.
Lưu lượng vận tải qua eo biển Hormuz sụt giảm mạnh đã đẩy giá diesel tăng và làm gián đoạn nguồn cung phân bón toàn cầu. Thị trường phân bón vốn đã chịu cú sốc từ năm 2022 sau khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Ukraine.
Pam Johnson, một nông dân ở miền bắc Iowa và cựu Chủ tịch Hiệp hội nông dân trồng ngô quốc gia, cho biết: “Cuộc chiến Iran đã tạo ra quá nhiều bất định đối với chúng tôi. Dự báo cho thấy nông dân sẽ không kiếm được tiền trong hai năm tới”.
Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), giá diesel bình quân đã tăng lên 5,45 USD/gallon, so với 3,81 USD trước chiến tranh, tương đương mức tăng gần 43%.
Ngoài nhiên liệu, chi phí lãi vay, nhân công và máy móc nông nghiệp cũng tăng, Brad Lubben, giáo sư kinh tế nông nghiệp tại Đại học Nebraska-Lincoln, cho biết.
“Nếu nhìn vào toàn bộ các cấu phần trong chi phí sản xuất, phần lớn đều đã tăng đáng kể trong vài năm qua”, ông nói.
Hạn hán bồi thêm áp lực
Thời tiết khô nóng và hạn hán tại Vành đai Ngô cũng khiến tình hình thêm khó khăn.
John Dittrich, người trồng ngô và đậu tương gần Meadow Grove, Nebraska, cho biết các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng nghiêm trọng.
“Hạn hán tồi tệ hơn, những đợt mưa lớn cũng nghiêm trọng hơn, gió cũng mạnh hơn”, ông nói.
Theo Dittrich, rủi ro đối với hoạt động sản xuất do thời tiết và chi phí tăng hiện “cao hơn bất kỳ thời điểm nào” trong 44 năm làm nông của ông.
Chi phí sản xuất cao, trong khi sản lượng và giá nông sản đều khó dự đoán, khiến mức độ bất định đối với nông dân trở nên chưa từng có.
Thời tiết xấu cũng đang hỗ trợ giá ngô khi các nhà giao dịch giảm dự báo về sản lượng vụ mùa năm 2026. Giá ngô Mỹ giao tháng 12 đã tăng 10% trong tháng này lên 5,15 USD/bushel, mức cao nhất kể từ năm 2023.
Giá đậu tương và lúa mì cũng tăng trong những ngày gần đây, làm dấy lên lo ngại áp lực giá lương thực sẽ tiếp tục đẩy lạm phát tại Mỹ lên cao, trong bối cảnh lạm phát vốn đã vượt mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).
“Điều này chắc chắn sẽ khiến giá thực phẩm tăng”, Brian Choi, CEO của Viện Lương thực, nhận định. Giá ngô đã tăng gần 20% từ đầu năm, và cuối cùng mức tăng này “sẽ được chuyển sang người tiêu dùng”.
Nebraska là một trong những bang chịu ảnh hưởng nặng nhất bởi hạn hán. Trong giai đoạn tháng 1-7, bang này chỉ nhận được 11,86 inch lượng mưa, thấp hơn khoảng 3,1 inch so với mức bình thường và là giai đoạn tháng 1-7 khô hạn thứ 18 kể từ khi dữ liệu được ghi nhận vào năm 1895.
Mưa gần đây giúp cải thiện phần nào tình hình nhưng đến quá muộn đối với nhiều nông dân.
“Nhiều thiệt hại đối với mùa vụ đã xảy ra”, Hansen nói. “Giống như đóng cửa chuồng ngựa sau khi ngựa đã chạy mất vậy”.
Bailey cũng cho rằng thời tiết bất lợi sẽ ảnh hưởng đến năng suất năm nay.
“Với tất cả những áp lực đầu vụ, tôi không nghĩ đây sẽ là một mùa bội thu, đặc biệt tại những vùng canh tác phụ thuộc hoàn toàn vào nước mưa và đã chịu ảnh hưởng nghiêm trọng bởi tình trạng khô hạn kéo dài”, ông nói.
Theo FT
