Các đặc phái viên Liên minh châu Âu (EU) đã nhất trí dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với 2 tỷ phú Nga Alisher Usmanov và Mikhail Fridman. Trong khi đó, khối gia hạn các biện pháp trừng phạt đối với khoảng 3.000 cá nhân và tổ chức Nga trong danh sách thêm 3 năm, thay vì 6 tháng như thông lệ.
Thỏa thuận được các nhà ngoại giao EU xác nhận ngày 22/9, khép lại quá trình đàm phán căng thẳng. Lệnh trừng phạt ban đầu dự kiến hết hạn ngày 15/9 nhưng đã được gia hạn thêm 1 tuần để các nước thành viên có thời gian đạt đồng thuận.
EU áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với tỷ phú Usmanov và Fridman từ năm 2022, sau khi Nga mở chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine. Các biện pháp bao gồm đóng băng tài sản, cấm giao dịch, đi lại trong EU.
Để thông qua việc gia hạn trừng phạt, EU cần sự đồng thuận của tất cả các nước thành viên. Latvia, quốc gia cuối cùng phản đối thỏa thuận, đã bỏ phiếu trắng, qua đó cho phép quyết định được thông qua. Thỏa thuận sau đó được chính thức phê chuẩn bằng thủ tục văn bản trong ngày 22/9.
Bộ trưởng Ngoại giao Ukraine Andrii Sybiha chỉ trích quyết định này.
"Quyết định đưa Usmanov và Fridman ra khỏi danh sách trừng phạt là đáng xấu hổ và không thể biện minh. Moscow đang ăn mừng", ông viết trên mạng xã hội X, đồng thời kêu gọi các nước EU áp dụng các biện pháp hạn chế riêng đối với 2 tỷ phú.
Thủ tướng Latvia Andris Kulbergs cho biết Riga sẽ xem xét áp đặt các biện pháp trừng phạt riêng đối với 2 người này, dù bỏ phiếu trắng trong quy trình của EU.
Pháp và Luxembourg gây sức ép
Tranh cãi bắt đầu đầu tháng này khi Pháp bất ngờ đề nghị EU dỡ trừng phạt đối với Usmanov, doanh nhân ngành kim loại người Nga gốc Uzbekistan.
Paris viện dẫn các quan ngại về an ninh quốc gia. Đề xuất này khiến một số thành viên EU bất ngờ.
Sau đó, Luxembourg yêu cầu dỡ lệnh trừng phạt với doanh nhân Fridman. Tỷ phú này hiện có vụ kiện đòi Luxembourg bồi thường 16 tỷ USD.
Latvia trước đó từng có động thái pháp lý nhằm duy trì lệnh trừng phạt của EU đối với Fridman và đối tác kinh doanh người Nga gốc Latvia Petr Aven.
Việc Pháp đề nghị dỡ trừng phạt với Usmanov cũng làm dấy lên tranh cãi về quan hệ giữa Paris và Azerbaijan.
Ba nhà ngoại giao châu Âu nói với Reuters hồi tuần trước rằng Pháp chịu sức ép từ Azerbaijan, nơi ít nhất 2 công dân Pháp đang bị giam giữ.
Theo các nhà ngoại giao, Paris từng nói riêng rằng Baku sử dụng vấn đề Usmanov để gây sức ép nhằm giải quyết trường hợp 2 công dân Pháp đang bị Azerbaijan bắt giữ. Azerbaijan bác bỏ cáo buộc này.
Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev trước đây từng vận động để đưa ông Usmanov ra khỏi danh sách trừng phạt của EU.
Tranh cãi khiến các nhà lãnh đạo châu Âu lo ngại về khả năng duy trì lập trường thống nhất đối với Nga. Các nước EU đã cố gắng thể hiện mặt trận chung trong chính sách trừng phạt Moscow và hỗ trợ Ukraine, đặc biệt sau những thay đổi chính trị gần đây tại Hungary.
Trong thỏa thuận lần này, Latvia cũng cho biết Pháp đã đồng ý bắt đầu đàm phán về khả năng Latvia tham gia một sáng kiến răn đe hạt nhân của Pháp.
Theo Reuters
