Tờ Nikkei đưa tin, hãng ô tô Nissan Motor sẽ chính thức chấm dứt sản xuất xe tại nhà máy Oppama ở Kanagawa Prefecture vào tháng 3/2028. Động thái này được giới chuyên gia đánh giá có thể gây ảnh hưởng đáng kể tới nền kinh tế địa phương.
“THỊ TRẤN NISSAN”
Nissan có nguồn gốc từ Kanagawa và nhiều cơ sở cùng công ty liên kết của hãng tập trung tại đây. Trong quá trình thăng trầm của Nissan, các “thị trấn Nissan” trong khu vực cũng đã trải qua nhiều thay đổi lớn.
“Việc đóng cửa nhà máy năm 1993 chắc chắn gây bất ngờ, nhưng khi đó là giai đoạn sau khi bong bóng tài sản vỡ và quá trình tái cấu trúc đang diễn ra”, ông Kazumi Naito, Chủ tịch Phòng Thương mại Zama cho biết. “Nhờ lợi thế vị trí, cuối cùng mọi thứ cũng diễn ra khá thuận lợi”.
Nhà máy Nissan tại Zama bắt đầu hoạt động năm 1965 và đã sản xuất hơn 10 triệu xe, trong đó có các mẫu Sunny và xe tải Datsun. Khu phức hợp rộng khoảng 77 ha, có cả đường thử xe và ký túc xá cho công nhân độc thân. Nhà máy từng là biểu tượng của thành phố Zama, một “thị trấn công ty” gắn liền với Nissan.
“Tôi vẫn nhớ cảm giác ấn tượng với cơ sở hiện đại bậc nhất khi đó”, ông Naito nói. Tuy nhiên, nhà máy đã đóng cửa năm 1995 trong quá trình tái cấu trúc khi Nissan gặp khó khăn kinh doanh.
Sau khi đóng cửa, khu đất được tái phát triển khá thuận lợi nhờ lợi thế vị trí. Các tuyến cao tốc lớn chạy gần đó, và hàng loạt kho logistics do các công ty vận tải xây dựng đã mọc lên trên khu đất rộng này.
Thành phố cũng dần trở thành đô thị vệ tinh: Nhờ kết nối đường sắt thuận tiện tới trung tâm Tokyo và Yokohama, dân số tăng từ 118.000 người năm 1995 lên 131.000 người vào năm 2024. Thu ngân sách địa phương năm tài khóa 2024 đạt khoảng 20 tỷ yen (127 triệu USD), tăng 20% so với mức 16,8 tỷ yen năm 1995.
“Cơ cấu công nghiệp đã thay đổi khi các ngành vận tải, bán buôn và bán lẻ mở rộng”, đại diện Hamagin Research Institute cho biết. “Nhờ vậy, kinh tế địa phương không bị suy giảm”.
Các cơ sở thương mại lớn cũng xuất hiện trên khu đất từng thuộc Nissan: Costco mở cửa năm 2011, sau đó là trung tâm mua sắm Aeon Mall vào năm 2018. Theo ông Naito, “những ngành kinh doanh mới do giới trẻ dẫn dắt đã xuất hiện, nhiều doanh nghiệp tận dụng hiệu quả mạng xã hội và các công cụ số”.
Xu hướng tương tự cũng diễn ra tại thành phố Hiratsuka, nơi đặt nhà máy Shonan của Nissan Shatai. Nissan sẽ chấm dứt sản xuất theo hợp đồng tại cơ sở này. Một phần khu đất nhà máy đã được bán cho Mitsui Fudosan và tái phát triển thành trung tâm thương mại Lalaport Shonan Hiratsuka vào năm 2016. Tại đây, các ngành logistics, bán lẻ và dịch vụ cũng góp phần duy trì sức sống kinh tế địa phương.
Tuy nhiên, những khu vực có mật độ sản xuất cao lại không may mắn như vậy. Tại thành phố Ayase, nằm cạnh Zama và là nơi có nhiều khu công nghiệp, mối lo đang gia tăng khi việc sản xuất tại nhà máy Oppama của Nissan dự kiến kết thúc vào cuối năm tài khóa 2027.
Ayase tập trung nhiều doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa tham gia chuỗi cung ứng của Nissan. Hiện có 1.717 lao động, tương đương 17% lực lượng lao động của thành phố, làm việc trong ngành sản xuất thiết bị vận tải, tỷ lệ cao nhất trong các ngành. Lĩnh vực này chiếm 15% tổng số doanh nghiệp, đứng thứ ba sau gia công kim loại (23%) và máy móc công nghiệp (16%).
“Chúng tôi đã quyết định chuyển hướng kinh doanh từ năm 2025”, ông Shoji Takasaki, Giám đốc công ty Kyoei, đơn vị sản xuất đồ gá phục vụ thử nghiệm phát triển xe cho biết. Khi nhà máy Oppama sắp dừng hoạt động và các mức thuế do Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt gây tác động, ngay cả các khách hàng ngoài Nissan cũng đã dừng kế hoạch phát triển mẫu xe mới. “Tôi chưa bao giờ thấy công việc sụt giảm mạnh như vậy”, ông nói.
Kyoei sẽ dừng sản xuất vào cuối tháng 3, bán đất và nhà xưởng nhưng vẫn giữ lại các bộ phận thiết kế, thương mại và dịch vụ. Công ty dự định chuyển sang các lĩnh vực liên quan đến điện tử. “Các công cụ sản xuất và công nghệ của chúng tôi vẫn có thể ứng dụng được”, Takasaki cho biết.
Theo khảo sát của Kanagawa Industrial Promotion Center (KIP) từ tháng 8 đến tháng 10, khoảng 4% doanh nghiệp nhỏ và vừa địa phương (tương đương 68 công ty) cho biết bị ảnh hưởng trực tiếp từ việc Nissan rút sản xuất. Thêm 11% (165 doanh nghiệp) nói rằng có thể bị tác động trong tương lai. “Tác động hiện vẫn hạn chế hơn chúng tôi dự đoán”, đại diện KIP cho biết.
Tuy vậy, đại diện Phòng Thương mại Ayase cho rằng: “Ngay cả trước khi có thông tin về việc đóng cửa nhà máy Oppama, một số doanh nghiệp quy mô vừa đã phá sản, nên tác động vẫn cảm nhận rất rõ”.
Ông Takasaki cũng tỏ ra thận trọng: “Khi thời điểm kết thúc năm tài khóa 2027 đến gần, tác động có thể lan dần từ các nhà cung cấp liên quan đến phát triển xe sang các nhà sản xuất linh kiện hàng loạt”.
KIP cho biết sẽ tiếp tục theo dõi tình hình tại khu vực này, bởi mức độ ảnh hưởng cuối cùng vẫn còn nhiều bất định.
“HOÀNG HÔN” CỦA BIỂU TƯỢNG Ô TÔ NHẬT BẢN
Từng là một trong những trụ cột của ngành công nghiệp ô tô Nhật Bản, Nissan hiện đang đối mặt với tình trạng sa sút kéo dài.
Sau nhiều năm thay đổi lãnh đạo liên tục và chiến lược mờ nhạt, hãng phải chứng kiến doanh số sụt giảm nghiêm trọng tại hai thị trường trọng yếu là Mỹ và Trung Quốc, trong khi dòng sản phẩm ngày càng già cỗi.
Giám đốc điều hành Ivan Espinosa đầu năm nay đã cam kết cắt giảm 20.000 việc làm và thu hẹp mạng lưới sản xuất toàn cầu từ 17 cơ sở xuống còn 10.
Thậm chí, cuối năm ngoái, Nissan còn xác nhận đã bán trụ sở toàn cầu tại thành phố Yokohama với giá 90 tỷ Yên (tương đương khoảng 643 triệu USD) cho một nhóm nhà đầu tư do Minth Group (nhà sản xuất linh kiện ô tô niêm yết tại Hồng Kông) bảo trợ. Nguồn tin thân cận cho biết, động thái này là “cực chẳng đã” khi Nissan đang thiếu tiền trầm trọng. Thương vụ được kỳ vọng sẽ mang lại cho Nissan nguồn vốn tươi mới để bổ sung thanh khoản và giảm bớt gánh nặng nợ nần đang chồng chất.
Những khó khăn kéo dài của Nissan là minh chứng rõ nét cho thấy bối cảnh cạnh tranh toàn cầu trong ngành ô tô đang thay đổi chóng mặt. Sự trỗi dậy của các hãng xe Trung Quốc, đặc biệt trong mảng xe điện, đang đẩy các nhà sản xuất truyền thống như Nissan vào thế phòng thủ.
Trong khi Toyota và Honda đầu tư mạnh vào công nghệ pin thể rắn và xe hybrid, Nissan vẫn loay hoay tìm lại chỗ đứng sau thành công ngắn ngủi của dòng Leaf, mẫu xe điện thương mại đầu tiên của hãng.
Theo: Nikkei, WSJ