Theo báo cáo mới công bố của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), xung đột tại Trung Đông có thể khiến tăng trưởng kinh tế của khu vực châu Á và Thái Bình Dương đang phát triển giảm tới 1,3 điểm phần trăm trong giai đoạn 2026–2027 và làm tăng lạm phát thêm 3,2 điểm phần trăm nếu gián đoạn trên thị trường năng lượng kéo dài hơn một năm.
"Xung đột tác động đến các nền kinh tế ở châu Á và Thái Bình Dương thông qua giá năng lượng tăng cao, gián đoạn chuỗi cung ứng và thương mại, cũng như điều kiện tài chính bị thắt chặt. Du lịch và kiều hối cũng có thể bị ảnh hưởng", phía ADB nhận định định.
Đồng thời đưa ra 3 kịch bản rủi ro, cho thấy tác động đối với các nền kinh tế đang phát triển trong khu vực sẽ phụ thuộc chủ yếu vào thời gian gián đoạn. Trong trường hợp xung đột diễn ra trong thời gian ngắn, áp lực giá năng lượng sẽ giảm tương đối nhanh. Ngược lại, nếu gián đoạn kéo dài, tác động đến tăng trưởng và lạm phát sẽ lớn hơn và dai dẳng hơn.
Kịch bản 1, gián đoạn kéo dài đến cuối tháng 6/2026, giá dầu tăng tới mức trung bình 105 USD trong quý, trước khi quay về mức trước xung đột vào quý III/2026. Giá khí đốt tăng trong quý II Tác động tới GDP: giảm 0,3 điểm phần trăm. Cùng với đó là tác động tới lạm phát, tăng 0,6 điểm phần trăm.
ADB dự báo xung đột tại Trung Đông có thể khiến tăng trưởng kinh tế của khu vực châu Á và Thái Bình Dương.
Kịch bản 2 khi gián đoạn kéo dài đến cuối tháng 9/2026, giá dầu tăng lên tới 130 USD trong quý II và 120 USD trong quý III/2026, trước khi quay về mức trước xung đột vào quý IV/2026. Giá khí đốt tăng mạnh hơn so với Kịch bản 1, tương ứng với mức tăng giả định của giá dầu sẽ ác động tới GDP làm giảm 0,7 điểm phần trăm; Tác động tới lạm phát tăng 1,2 điểm phần trăm.
Với kịch bản 3, gián đoạn nghiêm trọng kéo dài đến cuối tháng 2/2027. Lúc này, ADB dự báo giá dầu tăng vọt lên trên 155 USD trong quý II/2026, giảm chậm dần xuống khoảng 140 USD trong thời gian từ quý III/2026 đến quý I/2027, sau đó quay về mức trước xung đột. Giá khí đốt tăng mạnh hơn, tiệm cận các mức sau khi Nga đưa quân vào Ukraina. Tác động tới GDP làm giảm 1,3 điểm phần trăm ;Tác động tới lạm phát tăng 3,2 điểm phần trăm
Những tác động tiêu cực tới tăng trưởng sẽ có tác động lớn đối với các nền kinh tế đang phát triển ở Đông Nam Á và Thái Bình Dương, trong khi lạm phát tăng cao nhất tại các nền kinh tế Nam Á. Các kịch bản này phản ánh mức độ bất định cao về diễn biến của xung đột và các gián đoạn liên quan, do đó cần được xem xét một cách thận trọng. Bên cạnh giá năng lượng tăng cao, các kịch bản cũng tính đến sự gián đoạn rộng hơn của chuỗi cung ứng và việc thắt chặt các điều kiện tài chính toàn cầu.
Ông Albert Park - Chuyên gia Kinh tế trưởng của ADB, nhận định: "Gián đoạn năng lượng kéo dài có thể buộc các nền kinh tế đang phát triển ở châu Á và Thái Bình Dương phải đối mặt với sự đánh đổi khó khăn giữa tăng trưởng yếu hơn và lạm phát cao hơn. Các chính phủ cần tập trung kiềm chế căng thẳng thị trường và bảo vệ các nhóm dễ tổn thương nhất, đồng thời triển khai các chính sách nhằm tăng cường khả năng chống chịu trong dài hạn".
Ông Albert Park - Chuyên gia Kinh tế trưởng của Ngân hàng ADB.
Từ đây, báo cáo cũng đưa ra các khuyến nghị về chính sách then chốt, với điểm nhấn xuyên suốt là ưu tiên ổn định thị trường thay vì kìm hãm các tín hiệu giá.
Trước hết, việc cho phép giá năng lượng tăng và được phản ánh – ít nhất một phần – vào thị trường là cần thiết. Cách tiếp cận này giúp khuyến khích tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển đổi nhiên liệu và tạo động lực đầu tư vào các nguồn năng lượng thay thế. Ngược lại, các biện pháp kiểm soát giá diện rộng hoặc trợ cấp đại trà có thể làm sai lệch tín hiệu thị trường, trì hoãn quá trình điều chỉnh và dẫn đến phân bổ nguồn lực kém hiệu quả.
Trong trường hợp cần thiết phải can thiệp, hỗ trợ tài khóa cần được thiết kế có trọng tâm và giới hạn về thời gian. Ưu tiên nên dành cho các hộ gia đình dễ bị tổn thương và những ngành chịu tác động nặng nề nhất. Các chính sách được thiết kế hợp lý không chỉ giúp giảm thiểu tác động xã hội của việc giá cả tăng cao, mà còn kiểm soát chi phí ngân sách và duy trì động lực thích ứng với các cú sốc bên ngoài.
Về phía chính sách tiền tệ, các ngân hàng trung ương cần tập trung hạn chế biến động thị trường quá mức, đồng thời theo dõi chặt chẽ kỳ vọng lạm phát. Trọng tâm là cung cấp hỗ trợ thanh khoản có mục tiêu nhằm duy trì hoạt động thị trường một cách trật tự. Việc thắt chặt chính sách quá mức có thể làm gia tăng áp lực suy giảm tăng trưởng và khiến biến động tài chính trầm trọng hơn. Dù trong một số trường hợp vẫn cần thắt chặt ở mức độ nhất định, việc neo giữ kỳ vọng lạm phát thông qua truyền thông chính sách hiệu quả vẫn là yếu tố then chốt.
Bên cạnh đó, các Chính phủ cần chủ động kiểm soát nhu cầu năng lượng khi có thể. Những biện pháp thực tiễn bao gồm quy định giới hạn nhiệt độ để giảm sử dụng điều hòa, cắt giảm chiếu sáng không thiết yếu, triển khai các chiến dịch tiết kiệm điện trong giờ cao điểm, cũng như khuyến khích làm việc từ xa hoặc bố trí lịch làm việc linh hoạt.
Ngoài ra, việc thúc đẩy sử dụng phương tiện công cộng và tổ chức các ngày không sử dụng xe cá nhân tại khu vực đô thị, đặc biệt trong các dịp nghỉ lễ, cũng có thể góp phần giảm tiêu thụ nhiên liệu trong giao thông.